روشهای درمان چاقی

برای درمان چاقی، چه کاری میتوان کرد؟

راه هایی که برای درمان چاقی پیشنهاد میشود چند مورد است:

1-تغذیه و رژیم درمانی

2-ابدومینوپلاستی

3-لیپوساکشن و لیپومایتک

4-بالون گذاری داخل معده

5-جراحی معده

6-امبدینگ

7-طب سوزنی

8-طب گیاهی

آیا هر کدام از روشها را میتوان برای هر وزنی پیشنهاد داد؟

به عبارت دیگر  آیا میتوان رژیم غذایی و یا ورزش را به همه افراد برای از بین رفتن چاقی پیشنهاد داد؟

کدامیک را میتوان انتخاب کرد؟ در واقع انتخاب روش لاغری، آیا توسط خود فرد انجام میشود یا توسط پزشک؟

باید توجه داشت بسیاری از افرادی که برای درمان چاقی با رژیم غذایی آشنایی دارند برای همه افراد چاق، رژیم غذایی را پیشنهاد میدهند و همچنین افرادی که باشگاههای ورزشی را اداره میکنند توصیه به ورزش و استفاده از داروهای خاص را پیشنهاد میدهند ولی در واقع نمیتوان یک روش واحد را برای همه افراد با هر وزن و قدی توصیه کرد.

تصور کنید فردی 100 کیلوگرم وزن و 150 سانتیمتر قد و فرد دیگری 100 کیلوگرم وزن و 180 سانتیمتر قد داشته باشند آیا برای هر دو نفر رژیم غذایی و ورزش پیشنهاد میشود؟

واقعیت این است که نمیتوان جهت لاغر شدن، برای هر وزن و قدی رژیم غذایی را تجویز کرد.

پس چه راهی پیشنهاد میشود؟

برای مشخص کردن نوع درمان، باید نسبت وزن به قد را محاسبه کرد.

برای این موضوع فرمول شاخص توده بدن وجود دارد که به صورت ذیل محاسبه میگردد:

در این فرمول وزن برحسب کیلوگرم و قد بر حسب متر است.

به عنوان مثال اگر فردی105 کیلوگرم و قدش 165 سانتیمتر باشد105 را در صورت کسر میگذاریم و قد را به متر تبدیل کرده (65/1 متر) و آن را در مخرج کسر گذاشته و به توان دو میرسانیم.

شاخص توده بدنی در این فرد6/38 میباشد.

شاخص توده بدن، بهترین شاخصی است که بر اساس آن میتوان نحوه درمان چاقی را پیشنهاد داد.

بعد از آنکه شاخص توده بدن، محاسبه شد در جدول زیر قرار داده و میزان چاقی را مشخص میکنیم:

در این مثال که ذکر شد فرد در طیف چاقی کلاس 2 بوده که به صورت قرمز نشان داده شده است.

برای درمان چاقی در هر ردیف از جدول، شیوه خاصی وجود دارد و نمیتوان به صورت کلی، روش خاصی را برای درمان چاقی در نظر گرفت.

افرادی که شاخص توده بدنی آنها بالای 35 است جراحی پیشنهاد میشود.

این افراد ممکن است بارها رژیم غذایی خاصی را رعایت کنند و چند کیلویی لاغر شوند ولی چاقی در این افراد، مجددا عود میکند و باعث بهم ریختن روح و روان آن فرد میگردد.

علاوه بر آن، چنانچه افرادی که دارای شاخص توده بدنی بالای 35 هستند جهت لاغر شدن، ورزش کنند ممکن است با مشکلاتی از قبیل شکستگی استخوانها، خستگی زودرس، تنگی نفس مواجه شوند که عملا ادامه ورزش را امکان ناپذیر میکند.

افرادی که شاخص توده بدنی بالای 35 دارند بیمار محسوب میشوند.

این افراد در معرض بیماریهایی از قبیل فشار خون، مرض قند، سکته، آرتروز، عقیمی و … خواهند بود.

برای درمان این بیماران توصیه به جراحی میشود.

جراحی هایی که برای لاغر شدن پیشنهاد میشود عبارتند از:

الف- حلقه معده

ب-پلیسه معده

ج-اسلیو معده

د-بای پس معده

ه-اسلیو از نوع ساسی

الف- حلقه معده: این جراحی از طریق لاپاراسکوپ انجام میشود و حلقه ای در بالای معده تعبیه میشود تا فرد چاق نتواند زیاد غذا بخورد و از این طریق لاغر میشود.

در این روش اشتهای فرد کاهش نخواهد یافت و فقط فرد نمیتوان زیاد غذا بخورد.

این روش در حال حاضر منسوخ شده است.

ب- پلیسه معده: از طریق لاپاراسکوپ، با دوختن قسمتی از معده به صورت طولی، عرض معده کم میشود و هیچ قسمت معده، از بدن خارج نمیشود.

در نتیجه این جراحی، اشتها کم نخواهد شد و بدلیل کم شدن حجم معده، محل ذخیره غذا، کاهش پیدا خواهد کرد و فرد نمیتواند مقدار زیادی غذا بخورد.

این نحوه جراحی، در حال حاضر منسوخ نیست ولی بدلیل آن که اشتها کم نمیشود مورد علاقه افراد چاق و جراحان نیست.

ج- اسلیو معده: در این روش عرض معده با جراحی لاپاراسکوپی کم میشود. در واقع معده برش داده میشود و به صورت موز در میآید. قسمتی از معده از بدن خارج میشود.

در این روش، بدلیل خارج شدن حدود 60 تا 80 درصد از معده، محل ذخیره غذا کم میشود و در نتیجه فرد هم اشتهای کمتری به غذا خوردن پیدا میکند( چون فوندوس معده که محل اشتها است خارج میشود) و هم بعلت کوچک شدن معده و کم شدن حجم آن، فرد چاق کمتر میتواند غذا بخورد.

این روش در حال حاضر شایعترین روش جراحی چاقی است که در حال حاضر در جهان انجام میشود.

د-بای پس معده: در این روش، با لاپاراسکوپ قسمت کمی از معده باقی میماند ( معده از اثنی عشر جدا میشود) و قسمتی از روده از مسیر خارج شده و در واقع مقدار روده برای جذب غذا کاهش پیدا میکند.

این نوع از جراحی در حال حاضر بصورت شایع انجام میشود.

5-اسلیو از نوع ساسی: با لاپاراسکوپ ابتدا اسلیو انجام میشود و بعد یک لوپ روده به تحتانی معده متصل میشود.

در این روش محل اتصال معده به اثنی عشر قطع نمی شود.

در واقع این نوع جراحی، ترکیبی از اسلیو و بای پس است و مزیت های هر دو روش را دارد.

انجام این نوع جراحی، در حال حاضر، رو به افزایش است.

بطور خلاصه، از این 5 نوع روش جراحی، کدام یک انتخاب شود؟

ابتدا باید گفت که انتخاب نوع جراحی، بر عهده پزشک جراح است و ممکن است به دلیل خاصی نوعی از جراحی برای یک فرد مناسبتر باشد که پزشک شما توجه به آن مورد کند.

ولی بطور کلی نحوه انتخاب این روشها، به صورت ذیل است:

پلیسه معده و حلقه معده در حال حاضر به ندرت انجام میشود.

فردی که شاخص توده بدنی بین 35 تا حدود 44 را دارد بهتر است از اسلیو استفاده کند.

اگر شاخص توده بدنی بالای 44 باشد از بای پس یا اسلیو ساسی استفاده میکنیم که البته انجام اسلیو ساسی در حال حاضر رو به افزایش است.

علاوه بر عدد شاخص توده بدنی، در موارد ذیل هم از بای پس یا اسلیو ساسی استفاده میگردد:

1-اگر فردی دیابت داشته باشد.

2-اگر فردی ریزه خوار باشد.

در این موارد حتی اگر فردی شاخص توده بدنی 36 داشته باشد ( که طبق مطالب قبلی باید اسلیو انجام دهد) بای پس یا اسلیو از نوع ساسی برایش پیشنهاد میشود.

افرادی که شاخص توده بدنی کمتر از 35 دارند میتوانند از انواع روش ها برای لاغر شدن استفاده کنند که هر کدام بصورت جداگانه توضیح داده میشوند.

1-بالون گذاری داخل معده: این کار توسط فوق تخصص گوارش و با آندوسکوپی انجام میشود.

با این کار بالون داخل معده قرار میگیرد و باعث میشود محل ذخیره غذا کم شود و فرد نتواند زیاد غذا بخورد.

در این روش اشتها کم نخواهد شد.

بالون به مدت 6 ماه داخل معده باقی میماند و بعد از 6 ماه توسط آندوسکوپی خارج میگردد.

در این مدت، حدود 15 تا 20 کیلوگرم وزن کم خواهد شد.

فردی که از این روش استفاده میکند باید بعد از 6 ماه به کم خوردن غذا عادت کند تا بتواند کاهش وزنش دائمی باشد.

افرادی که شاخص توده بدنی کمتر از 35 دارند میتوانند از این روش برای کاهش وزن استفاده کنند.

همچنین افرادی که وزنهای بسیار بالا دارند ( مثلا شاخص توده بدنی بالای 50) پیشنهاد میشود که ابتدا بالون بگذارند تا حدود 20 کیلوگرم کاهش وزن پیدا کنند و بعد از خارج کردن بالون، جراحی اسلیو ساسی یا بای پس برای کاهش وزن انجام دهند.

2 و 3-رژیم غذایی و ورزش: این روشهای کاهش وزن برای زمانی استفاده میشود که شاخص توده بدنی کمتر از 35 است.

در بعضی از مواقع رژیم غذایی و ورزش همزمان با سایر روشها برای ایجاد لاغری پیشنهاد میشود.

برای رژیم غذایی و ورزش توجه به این نکات لازم است:

الف- مواد غذایی سه نوع هستند: قندی(کربوهیدرات)، چربی و پروتئین

آنچه که باعث چاقی میشود مواد قندی است.

برخلاف آنچه در تصور عموم مردم وجود دارد پروتئین ( مثلا گوشت و لبنیات) باعث چاقی نمیشود، بنابراین رژیم گیاهخواری (به معنی حذف مواد پروتئینی از قبیل گوشت گوسفند و مرغ و لبنیات از رژیم غذایی) هیچ جایگاهی ندارد.

البته برای پر کردن معده، پیشنهاد میشود که از کاهو، سبزیجات و سالاد استفاده شود تا فرد زودتر سیر شود و احساس گرسنگی نکند.

در نتیجه نباید پروتئین و چربی از رژیم غذایی حذف شوند.

حذف این دو از رژیم غذایی باعث ایجاد عوارضی از قبیل جوش نخوردن زخمها و ریزش مو و … میگردد.

ب-اینکه توصیه میگردد  مواد قندی استفاده نشود به معنی حذف مواد قندی از رژیم غذایی نیست  بلکه به معنی محدود کردن مواد قندی است.

در عین حال پیشنهاد میشود مواد قندی ذیل از رژیم غذایی حذف شود:

1-شیرینی و کیک 2-شوکولات ( در انواع و اقسام آن) 3-بستنی 4-نوشابه

این موارد حتی به مقدار کم هم استفاده نشود.

ج- بهیچوجه از مشروب استفاده نشود. مشروب باعث چاقی میگردد.

د- در خصوص ورزش نوعی از ورزش استفاده شود که باعث تعریق گردد.

حدود 45 دقیقه تا 1 ساعت پیاده روی با سرعت در روز پیشنهاد میشود. پیاده روی مستمر روزانه تا مدت 2 هفته اثری در کاهش وزن نخواهد داشت ولی بعد از 2 هفته باعث میشود هر دو روز حدود 200 گرم از وزن کاهش پیدا کند.

طناب زدن و رقص در افرادی که حوصله ورزش ندارند برای کاهش وزن پیشنهاد میشود.

4-کاویتاسیون و واکیوم: 10 جلسه کاویتاسیون و واکیوم که هر جلسه حدود نیم ساعت تا 45 دقیقه طول میکشد باعث کاهش سایز بدن خواهد شد.

این کار در مطب انجام میشود و بعد از حدود 3 جلسه حدود 2 تا 3 سانتیمتر از دور شکم کم خواهد شد.

مکانیسم آن لیز شدن چربی است که چربی بعد از لیز شدن، از طریق روده دفع میشود.

این روش باعث کاهش سایز میشود و در لاغر شدن فرد تاثیر چندانی ندارد.

کاویتاسیون و واکیوم در شاخص توده بدنی نسبتا نرمال یا کمی بالاتر از نرمال پیشنهاد داده میشود ( شاخص توده بدنی 24 تا 28) به شرط آن که در قسمتی از بدن توده متراکم چربی وجود داشته باشد و بخواهیم آن توده چربی را کاهش دهیم.

5 و 6- ابدومینوپلاستی و لیپوساکشن: این دو روش برای درمان چاقی پیشنهاد نمیشود.

در این روشها فقط سایز کم میشود و در مواردی مقداری از وزن کم میگردد که البته چندان در شاخص توده بدنی مؤثر نیست.
شرط انجام این دو روش، آن است که شاخص توده بدنی کمتر از 33 باشد و اگر شاخص توده بدنی بالاتر از این عدد باشد و از این روشها برای لاغری استفاده شود ریسک ایجاد عوارضی از قبیل آمبولی افزایش خواهد داشت.

در لیپوساکشن، با وسایلی چربیهای شکم، پهلو، ران یا بازو از بدن خارج میگردد.

در ابدومینوپلاستی، قسمتی از تحتانی شکم با جراحی خارج میگردد و پوست فوقانی شکم به تحتانی بخیه میگردد.

موارد استفاده از لیپوساکشن و ابدومینوپلاستی در یک طیف از شاخص توده بدنی است (یعنی در شاخص توده بدنی کمتر از 33)

چنانچه فردی یکی یا چند مورد از موارد ذیل را داشته باشد بهتر است بجای لیپوساکشن و لیپوماتیک از ابدومینوپلاستی استفاده کند:

1-اگر پوست اضافی در تحتانی شکم وجود داشته باشد.

2-اگر در تحتانی شکم ترک و استریای فراوان وجود داشته باشد.

3-اگر دیاستاز رکتوس وجود داشته باشد یعنی اگر عضلات وسط شکم از هم جدا شده باشند.

در ابدومینوپلاستی عضلات وسط شکم بهم دوخته میشود و باعث میگردد افتادگی شکم از بین برود.

در خانمهایی که زایمانهایی متعدد داشته باشند موارد فوق وجود خواهد شد یعنی هم پوست اضافه وجود دارد و هم تحتانی شکم ترک دارد و هم دیاستاز رکتوس ایجاد خواهد شد.

همچنین افرادی که بدنبال چاقی مفرط، لاغر شده اند ( با روشهای مختلف کاهش وزن) افزایش پوست شکم خواهند داشت که با ابدومینوپلاستی رفع میشود.

7-امبدینگ: در این روش با بی حسی موضعی، چند نخ در داخل شکم یا جایی که قرار است لاغر شود تعبیه میگردد.

بعد از چند ماه سایز آن قسمت از بدن 2تا3سانتی متر کم میشود.

مکانیسم کم شدن سایز در این مورد، ناشناخته است.

8 و 9-طب سوزنی و گیاهی: این روشها نیز در درمان چاقی ذکر شده اند

افرادی که تمایل به دانستن این نوع از لاغری هستند میتوانند به منابع مربوطه مراجعه کنند.

خلاصه:

برای ارزیابی چاقی، ابتدا باید شاخص توده بدنی را محاسبه کرد.

اگر این شاخص، بالاتر از 35 باشد برای لاغری باید از جراحی استفاده کرد.

اگر زیر 35 باشد از روشهای دیگر استفاده میشود.