عوارض جراحی

1-بارها اتفاق افتاده که بیماران از جراحان و پزشکان، سؤال می کنند که این جراحی که شما انجام میدهید با عارضه ای همراه نیست؟ آیا در صورت انجام جراحی، با مشکلی مواجه نخواهیم شد؟

بعضی از افرادی که درمانهای غیر جراحی را به بیماران پیشنهاد میدهند میگویند در صورتی که جراحی انجام دهید با عارضه مواجه خواهید شد و بجای عمل جراحی توصیه میکنند که از طب سوزنی، طب سنتی، طب خانگی یا طب گیاهی و… استفاده شود که هیچگونه عارضه ای ندارد. برای اثبات حرف خود، چند مورد را میگویند:

مثلا چند مورد را مثال میزنند که افرادی جراحی کرده اند و با عارضه مواجه شده اند. یا میگویند فردی که توصیه به جراحی شده بود جراحی نکرد و الان 10 سال است که زنده است!!! یا میگویند که با داروی گیاهی هیچ عارضه ای ایجاد نخواهد شد ولی داروهای شیمیایی پر از عارضه است

آیا این سخنان صحیح است؟

2-آیا درمانهای سنتی و گیاهی و طب سوزنی و خانگی هیچ خطر یا عارضه ای ندارند؟

به مثال ساده ای در این زمینه که هر فردی با آن مواجه بوده توجه کنید:

شما وقتی ماست میخورید بی حالتر از قبل، میشوید. من یادم میآید وقتی دانش آموز بودم اگر در اول صبح در کلاس خسته و بیحال بودم معلم میگفت صبحانه ماست خوردی؟

یا مثلا میگویند زعفران باعث خنده میشود

یا میگویند هر کس میخواهد بمیرد بی بهانه   بخورد ماست و پیاز و هندوانه

به هر حال، در استفاده از منابع طبیعت هم ممکن است عارضه ایجاد شود که در صورت استفاده نابجا از آن یا استفاده همراه با میوه یا ماده دیگری باعث تداخل اثر شود و عوارض نامطلوبی به بار آورد.

حالا اینکه ما چه میزان اطلاع از عوارض این میوه ها و منابع طبیعت داریم و چقدر روی اثرات نامطلوب داروهای گیاهی یا میوه ها یا چیزهای دیگری که در طبیعت وجود دارد تحقیق وجود دارد یا اگر تحقیق وجود دارد به مردم عرضه شده تا نتیجه آن را بدانیم که آیا فلان داروی گیاهی یا فلان درمان سنتی برای بهمان بیماری، اثرات مضر دارد یا نه، اطلاع دقیقی وجود ندارد.

ممکن است فردی بگوید که مثلا در امریکا آمار افرادی که ایدز دارند بسیار بالاست ولی در افغانستان آمار مبتلایان به ایدز حتی یک دهم امریکا هم نیست و نتیجه بگیرد که در آمریکا افراد خلاف کار بسیار بیشتر از افغانستان هستند.

آیا این نتیجه گیری صحیح است؟ آیا نباید سؤال شود افرادی که در افغانستان مبتلا به ایدز میشوند آمارشان ثبت میشود؟

به عبارت دیگر، ممکن است علت اینکه در امریکا، آمار ایدز بیشتر از افغانستان است بدلیل وجود آمار دقیق در آمریکا و عدم آمار در افغانستان باشد به این دلایل:

مثلا اصلا در افغانستان بررسی نمیشود که چه تعداد مبتلا به ایدز وجود دارد.

اگر فردی که مبتلا به این بیماری باشد با محدودیتهایی مواجه شود مثلا مردم او را طرد کنند یا باعث پیدا نکردن شغل برایش شود در نتیجه این فرد داوطلبانه آزمایشی جهت تشخیص ایدز انجام ندهد.

با توجه به موارد فوق آیا میتوان گفت که کمتر بودن آمار مبتلایان به ایدز در افغانستان، نسبت به امریکا، دلیل بر ناابالی بودن امریکاییهاست یا اینکه میتواند ناشی از نداشتن آمار دقیق در افغانستان باشد؟

در مورد طب سنتی، طب سوزنی یا طب خانگی، آمار دقیقی از عوارض آنها وجود ندارد ولی در عین حال آمار بسیار دقیق از عوارض طب شیمیایی یا جراحی های انجام شده وجود دارد.

آیا میتوان نتیجه گرفت که طب جدید به دلیل عوارض احتمالی، نامطلوب است؟

واقعیت این است که عدم اطلاع از عوارض طب سنتی یا درمانهای خانگی یا … بدلیل آن است که آمار درستی در این زمینه وجود ندارد و در حقیقت تحقیقات دقیقی در این باره انجام نشده است.

در عوض، دقیقا در خصوص هر گونه جراحی و هر گونه داروی شیمیایی، تمامی عوارض ناخواسته بررسی شده و برای داروهایی که داروخانه ها ارائه میدهند بروشوری وجود دارد که تمامی عوارض ناخواسته توضیح داده میشود و در بسیاری از موارد جراحی، پزشکان به بیماران خود در خصوص عوارض احتمالی، توضیح میدهند.

قابل ذکر است حتی قرص استامینوفن که به وفور استفاده میشود بروشوری دارد که تمام عوارض در آن قید شده است.

ابوعلی سینا در قرن چهارم و پنجم زندگی میکرد پزشکی سنتی بود علاوه بر آن فیلسوف، ریاضیدان، منجم، فیزیکدان، شیمیدان، روانشناس، جغرافی دان، زمین شناس و شاعر بود.

در طبابت، هم بیمار را ویزیت میکرد هم دارو را خود از طبیعت پیدا میکرد و یا ترکیب میکرد.

این دانشمند که جامع علوم زمان خود بود حدود 55 سال عمر کرد، تصور فرمایید که ایشانی چقدر زمان داشت تا بتواند دارویی که می ساخت عوارض آن را بررسی کند و نتیجه اثر دارو را در افراد مختلف ارزیابی کند؟

چه اندازه عوارض درمانهای خانگی و درمانهای سنتی بررسی شده اند و کدام مرکز این ارزیابی ها را به عهده دارند؟

با توجه به همه این موارد، نمیتوان گفت که داروهای گیاهی یا درمانهای طبی خانگی و … عارضه ندارند ولی جراحی یا داروهای شیمیایی پر عارضه اند.

مضافا به این که در بسیاری از موارد، بیمارانی به ما مراجعه میکنند که بدلیل درمانهای خانگی یا سنتی ( مثلا زالو در درمان واریس) با عارضه پیشرفته مواجه شده اند. متاسفانه مرکزی جهت جمع آوری آمار این عوارض وجود ندارد.

3-آیا آن جراحی که میخواهید انجام دهید لازم است یعنی واجب است یا میتوان گفت ضرورت چندانی ندارد؟

مثلا اگر فردی سرطان پستان دارد و باید جراحی انجام دهد چنانچه درمان نشود ممکن است این سرطان به جاهای مختلف تهاجم کند و در نتیجه درمان آن فرد با مشکل مواجه شود جراحی این بیمار، واجب است.

اگر کسی بگوید امکان عارضه  در این جراحی وجود دارد معقول نیست بدلیل آنکه عمل نکردن با عارضه صددرصدی مواجه است ولی عمل کردن احتمال چند درصد عارضه را دارد که اکثریت عوارض هم با درمان صحیح و بموقع قابل برطرف شدن هستند.

یا فردی که چاقی مفرط دارد و شاخص توده بدن بالای 35 دارد در معرض عارضه های متعدد از قبیل دیابت، فشار خون، سکته، آرتروز، بیحالی، عقیمی و مشکلات روحی و روانی مختلف میباشد.

ولی در صورت جراحی ممکن است یک تا دو درصد عوارضی از قبیل لیک یا اسکار و … ایجاد شود که با توجه به پیشرفت علم و پزشکی، اکثرا قابل درمان است.

کدامیک را باید انتخاب کرد؟

4-احتمال عارضه چند درصد است؟ آیا این احتمال قابل توجه است؟

مثلا اگر میخواهید نان تهیه کنید و نانوایی در آن طرف خیابان است و برای تهیه نان لازم باشد که شما حتما به آن طرف بروید چقدر احتمال دارد که ماشینی با شما تصادف کند؟

آیا این احتمال باعث میشود که از خرید نان صرف نظر کنید؟

در جراحی هم باید دید که احتمال عارضه در آن عمل چقدر میباشد و به صرف اینکه احتمال عارضه وجود دارد نباید از جراحی صرف نظر کرد.

5-در مثال خرید نان، چه کارهایی میتوان کرد تا احتمال تصادف کم شود؟

میتوان بچه یا فرد ناتوان و پیر را برای خرید نفرستاد و از محل خط کشی شده در خیابان عبور کرد و کاملا در زمان عبور از عرض خیابان، حواسمان به این طرف و آن طرف جمع باشد.
با توجه به همه این موارد، احتمال تصادف بسیار کم شده ولی در عین حال ممکن است یک راننده نادان یا مست با سرعت بسیار بالا تمام مقررات را نادیده گرفته و باعث تصادف شود.

آیا این احتمال بسیار کم، شما را از خرید نان منصرف میکند؟

در جراحی هم میتوان راه هایی را انتخاب کرد تا احتمال عارضه کم شود مثلا در زمان جراحی در صورت لزوم از هپارین استفاده کرد تا احتمال آمبولی کم شود یا در زمان عمل، گرمای لازم در اتاق عمل وجود داشته باشد تا بیمار دچار عارضه هیپوترمی نشود یا تا حد امکان، بجای بیهوشی عمومی، از بیهوشی در ناحیه کمر استفاده گردد یا زمان جراحی کم شود یا بعد از جراحی در اولین زمان ممکن بیمار راه برود تا آتلکتازی نکند و از آمبولی جلوگیری گردد و راهکارهای دیگری که در زمینه هر جراحی میتوان با نظر پزشک اجرا گردد.

6-در احتمال عوارض، سه مطلب مهم است:

الف)بیمار و عملکرد وی

ب)پزشک و همکاران وی در اتاق عمل و بیمارستان

ج)بیمارستان، وسایل و تجهیزات

الف) بیمار و عملکرد وی

بیمار باید به توصیه های پزشک توجه کند مثلا اگر پزشک توصیه به ناشتا بودن وی برای عمل میکند حتما رعایت کند.

بعد از جراحی اسلیو معده، باید تا 15 روز از مایعات استفاده کند و اگر چیز دیگری میل کند با افزایش احتمال عارضه مواجه خواهد شد.

در بعضی مواقع توصیه میشود آمپول انوکساپارین بعد از عمل تزریق شود چنانچه انجام نشود امکان عارضه آمبولی افزایش مییاید باید تا پایان ماه اول بعد از جراحی چاقی، ورزش سنگین نکند باید شیرینی شکلات بستنی نوشابه و مشروب نخورد وگرنه چاقی بازخواهد گشت. باید بعد از عمل راه برود و سرفه کند و گرنه آتلکتازی و تب یا آمبولی خواهد کرد.

عدم رعایت دستورات پزشک باعث میشود احتمال عارضه زیاد شود.

ب) پزشک و همکاران وی در اتاق عمل و همکاران در بیمارستان

پزشک باید در زمینه ای که فعالیت میکند و نوع جراحیی که انجام میدهد تبحر و مهارت داشته باشد و همچنین تیم جراحی در اتاق عمل که با وی همراهی میکنند کاملا هماهنگ با وی باشند. پرسنل بیمارستان از قبیل پرستار و کادر درمان باید از افراد دلسوز و متعهد بوده تا بتوان به آنها اعتماد کرد که دستورات پزشک را بخوبی رعایت میکنند و به درخواستهای بیماران در اسرع وقت توجه میکنند.

در خیلی از موارد ممکن است در امور غیر پزشکی، فردی کاری را انجام دهد که افراد معمولی نتوانند آنرا انجام دهند بعنوان مثال اسکی، یا خلبانی یا کارهایی که برای همه افراد کاری سخت و طاقت فرساست ولی فردی که در آن زمینه مهارت کافی دارد بسیار ساده انجام میشود.

امور پزشکی نیز اینچنین است یعنی ممکن است یک پزشک در جراحی خود آنقدر مهارت داشته باشد که علی رغم سخت بودن کار، بخوبی از عهده آن کار برآید.

باید پزشکی را انتخاب کرد که در آن زمینه از مهارت کافی برخوردار باشد

ج)انتخاب بیمارستان، وسایل و تجهیزات

وسایلی که برای جراحی بکار میرود باید مناسب بوده و تا حد امکان بهترین باشد.

تا حد امکان، بهترین بیمارستان انتخاب شده و تجهیزات لازم در آن بیمارستان موجود باشد مثلا وسایل لاپاراسکوپی یا وسایل مربوط ساکشن و ….

توصیه هایی به بیماران عزیز:

توصیه اول: بهتر است انسان در هر کاری که انجام میدهد به صرفه و صلاح بودن آن کار را بررسی نماید، در واقع خوبی ها و بدی های آن کار را در ترازو بگذارد و ببیند کدام طرف سنگینی میکند.

به عنوان مثال خوردن سیر را در نظر بگیرید: آنگونه که میگویند سیر باعث جلوگیری از سرطان میشود و از طرفی باعث بوی بد دهان میشود، چه باید کرد؟ آیا میتوان در همه احوال سیر خورد؟ باید خوبیها و بدیهای خوردن سیر را در دو کفه ترازو گذاشت تا ببینیم کدامیک سنگینی میکند.

مثال دیگر: شما میخواهید نان بخرید، نانوایی در آنطرف خیابان است، خرید نان برایتان لازم است، از طرفی امکان دارد وقتی در حال عبور به آن طرف خیابان هستید علی رغم همه توجهی که میکنید راننده ای ناخواسته با شما تصادف کند.

در این جا رفتن به طرف دیگر خیابان برای خرید نان، به صرفه است یا خیر؟ باید خوبی و بدی آن را در دو کفه ترازو بگذارید و نتیجه گیری لازمه را بگیرید.

بسیاری از کارهایی که ما انجام میدهیم به طور ناخودآگاه همین ارزیابی را میکنیم و نیازی چندانی به صرف وقت نداریم.

اگر میخواهید جراحی انجام دهید مثلا وزن زیادی دارید و میخواهید جراحی چاقی کنید باید خوبی و بدی جراحی را در دوکفه ترازو قرار دهید. بدی جراحی آن است که یک درصد احتمال آمبولی یا لیک وجود دارد و یک در هزار مورد احتمال مرگ و میر است ولی در صورت جراحی نکردن، احتمال عارضه بسیار زیاد ا ست عوارضی از قبییل دیابت، فشار خون، سکته، از کار افتادگی، آرتروز، ناراحتی های زانو و لگن، خستگی زودرس، عدم نشاط و عقیمی در انتظار افرادی است که چاقی مفرط دارند.

کدامیک از این دو کفه، سنگینی میکند؟

یا اگر میخواهید جراحی فتق و هرنی انجام دهید، احتمال عود و اسکار زخم وجود دارد، ولی از آن طرف در صورت عدم جراحی، امکان گیر افتادن فتق و در نتیجه نکروز روده وجود دارد، کدام طرف سنگینی میکند؟

توصیه دوم: به کسانی که تخصص لازم در زمینه پزشکی ندارند توجه نکنید.

بارها دیده ام فردی درد شکم دارد یک نفر میگوید که من هم اینجوری بودم فلان چیز را خوردم یا رفتم پیش فلان دکتر، و او هم بهمان دارو را داد تو هم حتما همین مورد را داری پس این دارو را تو هم بخور.

یا افرادی هستند که با لیپوماتیک و جراحی چاقی هیچگونه آشنایی ندارند فقط با رژیم غذایی آشنایی دارند میگویند که بهیچوجه جراحی نکن فقط رژیم بگیر.

اگر فردی در زمینه ای اظهار نظر میکند باید کاملا در آن مورد آشنا باشد و حداقل با نحوه انجام آن عمل آشنا باشد تا بتواند در آن خصوص نظریه ای بدهد.

توصیه سوم: در خصوص جراحی چاقی که در آن زمینه تخصص دارم میگویم که یک جراحی زیبایی نیست. چاقی مفرط، یک بیماری است که باید درمان شود و جراحی آن بهیچوجه جراحی زیبایی نیست.

در صورتی که فردی چاقی مفرط داشته باشد در معرض عوارضی همچون سکته، مشکل قلبی، فشار خون، دیابت، آرتروز، عقیمی و … خواهد بود.

باید توجه داشت که ورزش در وزن های بسیار بالا باعث مشکلاتی از قبیل شکستگی استخوانها و آرتروز و … میشود.

دیدگاه ما نسبت به درمان چاقی باید تغییر کند.

چاقی یک بیماری است، جراحی چاقی یک جراحی زیبایی نیست.